bezoek tentoonstellingen collectie onderwijs over het museum
U bent hier : home > over het museum > jaarverslag
jaaroverzicht 2009
januari
Zondagmiddaglezing over de jazz, door musicoloog, archeoloog en bassist Maarten Weyler. Wat is jazz, hoe is hij ontstaan, en hoe heeft hij zich verspreid?

Galerijtentoonstelling ‘Abba to Zappa, seventies rock photography’, Foto’s van Gijsbert Hanekroot, die de popmuzikanten bij concerten, interviews en persconferenties dicht op de huid zat. Hanekroots fotografie is onopgesmukt, […], diepe zwarten met een stevig contrast. In muziektermen: het fundament in de foto’s wordt gelegd door een stuwende bas (Camera Magazine).

Ted Leyenaar, gepensioneerd conservator Latijns Amerika, hoofd onderzoek en adjunct-directeur overlijdt op 18 januari. Hij heeft veel voor Volkenkunde betekend en was een waar ambassadeur voor de meso-Amerikaanse cultuur en de culturele tradities van Mexico. In 1994 ontving hij de hoogste Mexicaanse onderscheiding voor buitenlandse wetenschappers: commandeur in de Orden Mexicana del Aguila Azteca.
In de concertreeks Music in Motion een optreden van singer/songwriter Joep Pelt en de Malinese basgitarist Brehima Kouyaté. Kouyaté is in Nederland om aan Pelts nieuwe cd mee te werken.
In Laos wordt een Memorandum of Understanding getekend waarin Volkenkunde, de faculteit archeologie van de Leidse universiteit en de University of Laos zich voornemen samen te werken bij het opzetten van een opleiding archeologie in Laos.

 februari

Op het Goed Geld Gala van de BankGiro Loterij krijgt Volkenkunde net als vorig jaar een cheque van € 200.000. Ook de komende drie jaar zal het museum dit bedrag ontvangen met het doel op een vernieuwende en actuele wijze het publiek met de historische collectie bekend te maken.
Aankoop van een ongewoon grote Japanse schaal van Imariporselein uit begin 19e eeuw, beschilderd met olifanten. De decoratie is een herinnering aan de poging van Engeland in 1813 om het Nederlandse handelsmonopolie met Japan over te nemen. De Engelsen brachten een olifantje mee. Het cadeau werd door het Japanse gezag niet aanvaard, maar geschilderd werd het wel.
Zondagmiddaglezing ‘Veel islamitischer moeten ze het niet maken’ door Maurits Berger, hoogleraar Islam in het Hedendaags Westen aan de Universiteit Leiden.
In 2009 wordt 400 jaar Japans-Nederlandse betrekkingen gevierd, en in de voorjaarsvakantie wordt kinderen voor die gelegenheid een Japans verhaal verteld en laten de Japanse Taiko kids hun grote trommen horen en zien.
Mali verheft oud-conservator Rogier Bedaux tot officier in de ‘Ordre National du Mali’ wegens zijn verdiensten voor het behoud van het Malinese cultureel erfgoed.

maart

Conservator Indonesië Pieter ter Keurs verlaat Volkenkunde en wordt Hoofd Collecties en Onderzoek bij het Rijksmuseum van Oudheden. Zijn afscheid wordt opgeluisterd met een lezing van Michael Rowlands.
Tijdens een symposium in Kaapstad, getiteld ‘Our shared Heritage: South Africa and the Netherlands’, hebben Volkenkunde en Iziko Museums of Cape Town hun voorgenomen samenwerking in een Memorandum of Understanding geformaliseerd.
De zondagmiddaglezing van deze maand handelt over de rol van havensteden bij de mondiale verspreiding van de 20ste-eeuwse populaire muziek. Spreker is Stan Rijven: criticus, dj en programmamaker.
Fluitist Ronald Snijders en zijn band treden in de concertreeks Music in Motion op met een combinatie van jazz, funk, pop en Surinaamse kaseko en kawina. Het publiek is erg enthousiast en Snijders krijgt de hele zaal aan het dansen. Tussendoor vertelt Snijders over de geschiedenis van de Surinaamse muziek.
Nawrooz nieuwjaar in het Iraans taalgebied wordt al jaren in Volkenkunde gevierd. Deze keer weer in samenwerking met Stichting Afghaanse jongeren Keihan. Oude en moderne muziek, dansen, vliegeren, lezingen en workshops.
In de concertreeks Music in Motion een strijkkwartet dat een klassiek repertoire kent maar ook kan klinken als rock, Bulgaarse folk of beboppende jazz: het Zapp String Quartet.

 april

Galerijtentoonstelling ‘Karavaan door de Karakoram, de laatste ontdekkingsreizigers in de Himalaya (1929-1930)’. Materiaal dat na het overlijden van expeditielid J.A. Sillem aan Volkenkunde is geschonken, geeft een beeld van deze Nederlandse expeditie. Originele reisbeschrijvingen, foto’s, filmfragmenten en voorwerpen.
Volkenkunde biedt muziek en avontuur tijdens het Nationale Museumweekend dat dit jaar het thema ‘verleiden’ heeft gekregen. Bezoekers kunnen met de muziek van dj Miss World het dansen niet laten. En de vereniging Nederland-Nepal heeft voor de opening van de tentoonstelling Karavaan door de Karakoram, feestelijkheden georganiseerd en geeft onder andere tips voor het overleven van een expeditie.
Met Pasen is de toegang voor kinderen t/m twaalf gratis. Ze gaan in de museumtuin op zoek naar paaseieren.
In de concertreeks Music in Motion Izaline Calister ‘de koningin van de Antilliaanse jazz’. Ze verdiepte zich de laatste jaren verder in de Antilliaanse muziektradities, vooral die van Curaçao.
Een belangrijk deel van de Japancollectie verhuist van ’s Gravenzande terug naar de zolder van het hoofdgebouw, waar een nieuw depot is ingericht. Het is er mogelijk om hoogtepunten van de collectie uitgebreid te tonen. Zo worden daar eind augustus enkele zeer speciale gasten rondgeleid: prins Akishino van Japan en zijn echtgenote prinses Kiko.
De meivakantie begint dit jaar in april. Het programma staat geheel in het teken van de tentoonstelling Music in Motion, en is niet alleen voor de kinderen. Optredens, workshops dansen, of een bijzonder muziekinstrument bespelen.

 mei

Galerijtentoonstelling ‘Cuba!’ wordt geopend. Foto’s van Henk van der Leeden tonen Cubaanse vitaliteit en levensvreugde.
Zondagmiddaglezing ‘Overleven op de K2’ door Wilco van Rooijen, de leider van een expeditie naar de top van de ‘Killer Mountain’ in augustus 2008. Elf van de zeventien expeditieleden overleefden de tocht niet.
Met Moederdag mogen de moeders gratis naar het museum, mits onder begeleiding van hun kinderen. De Javaanse dansgroep Kuwung-kuwung treedt op.
De verzameling Mexicaans textiel is onderworpen aan een peer review door Alejandro de Ávila Blomberg, conservator van het Museo del Textil in Oaxaca. Zijn gedetailleerde rapport begint aldus: In my opinion, it is the most important group of ethnographic textiles outside of Mexico because of the extraordinary quality of the pieces and because of the breadth of their geographic representation.
Ensemble Multifoon geeft een concert in de reeks Music in Motion. Het ensemble bespeelt de gamelan op een manier die harmonieert met westerse muziek. Een week later geeft de groep Sekar Alit onder leiding van Henry Nagelberg een traditioneel concert op de Balinese gamelan waar het museum over beschikt. De klassiek Balinese danseres Prabu treedt er bij op.
Volkenkunde neemt deel aan de Tong Tong Fair (voorheen Pasar Malam Besar) op het Malieveld te Den Haag, met een informatiestand, een kortingsactie en een prijsvraag. Conservator Francine Brinkgreve geeft er met de lezing ‘Sumatra en haar culturele invloeden’ een voorproefje van de Sumatratentoonstelling die in het najaar in Volkenkunde zal openen.
‘Thuis in Leiden’, een galerijtentoonstelling met foto’s van Wim Lamboo. Portretten van asielzoekers in hun Leidse woning, in het asielzoekerscentrum of gewoon ergens in de stad.

juni

In Jakarta wordt in aanwezigheid van diverse stafleden van Volkenkunde de tentoonstelling ‘Treasures of Sumatra’ geopend. Het is een gezamenlijk project van Volkenkunde en het Museum Nasional Indonesia. De tentoonstelling zal in het najaar naar Leiden verhuizen.
Met Vaderdag is het de beurt aan de vaders voor een gratis bezoek aan Volkenkunde, met hun kinderen. Het is de gelegenheid om Mexicaanse muziekinstrumenten te leren kennen en zelf uit te proberen.
Een groep Indianen uit Suriname komt drie weken lang de collecties van hun voorouders bestuderen in de depots. Het idee is hen als experts bij uitstek te betrekken bij de collectie. En ze worden erdoor geïnspireerd. Een van hen zegt in een internetpublicatie over oude Indianenpijlen die hij hier ziet: Ik denk dat we de pijlen moeten herintroduceren in het dorp. De huidige generatie heeft er geen weet meer van.
In dezelfde periode bezoekt  een delegatie Amazone-Indianen het museum. Zij hebben objecten gemaakt, een aanvulling op de bestaande collectie. Tijdens een publieksactiviteit laten ze enkele van hun gebruiksvoorwerpen  zien en nodigen ze bezoekers uit mee te doen aan een ceremonie van muziek, dans en beschilderen van het lichaam. Nog drie andere Europese musea ontvangen dergelijk delegaties om hun collecties op deze manier aan te vullen met hedendaagse objecten. Het project is opgezet op verzoek van de Indianen zelf.
Het Eindhovens Dagblad meldt dat de tentoonstelling ‘Brabants bont in Afrika’ uit 2007 nu in Ivoorkust te zien is. Een oud-werknemer van de Helmondse fabriek die vanouds de vermaarde katoendessins vervaardigt, is met materiaal en verklarende teksten naar het land gereisd.
Het Leidse Rijksmuseum van Oudheden had veel succes met een interactieve collegereeks voor kinderen. Andere musea doen nu mee en de belangstelling is zo groot dat er een extra sessie van de reeks nodig is. Volkenkunde geeft vier van zulke colleges. Conservator Laura van Broekhoven is de eerste, met een interactief college over het Maya-schrift.
Charles Dufour vertelt in een zondagmiddaglezing getiteld ‘Himalaya, hemel en hel’ over zijn deelname aan de expeditie naar de berg Manaslu, in 1964. Ook wordt een film van de tocht vertoond.
Het Ministerie van Buitenlandse Zaken zegt subsidie toe voor de voortzetting van het project ‘Behoud cultureel Erfgoed Mali’ tot medio 2012. Het project is een vrucht van de langdurige samenwerking tussen Volkenkunde en het Musée National du Mali.

juli | augustus

De eerste Leidse museumnacht. Volkenkunde neemt deel met het thema ‘Hartstocht over de grens – lust en liefde in andere culturen’. Hoe flirt je als je een burka aan hebt? Tussen acht uur ’s avonds en een uur ’s nachts kwamen er 3000 mensen op bezoek.
In de zomervakantie is in zeven Leidse musea de toegang voor kinderen tot twaalf jaar gratis. Er wordt ook bij Volkenkunde druk gebruik van gemaakt, en daar zal de Indiaanse tipi in de museumtuin zeker aan bijgedragen hebben. Adviseur en speciale gast bij deze gebeurtenis is de Blackfoot-Indiaan Clifford Crane Bear.
Internationale expertmeeting in Volkenkunde onder leiding van conservator Laura van Broekhoven en Wayne Modest (Horniman Museum, Londen), getiteld ‘Collecting (in) the Postcolonial World: From Theory to Praxis’. Op zoek naar nieuwe interpretaties van oude collecties. Een tweedaagse bijeenkomst onder auspiciën van het Réseau International des Musées d’Ethnographie (RIME).
Ter viering van 400 jaar handelsbetrekkingen tussen Nederland en Japan is deze zomermaanden het programma speciaal op Japan gericht. Zo zijn er bijvoorbeeld op meerdere dagen de bijzondere Japanse bamboefluiten (Shakuhachi) te beluisteren.

september

Voor kinderen tot en met twaalf jaar blijft de toegang tot en met de kerstvakantie gratis.
Indonesiëdag. Workshops, lezingen, kookdemonstraties, een kledingshow. Voor de kinderen Balinese gamelan en dans, wayangpoppen maken en tot slot op z’n Indonesisch verkleed in optocht door het museum.
Galerijtentoonstelling ‘Fading Borders’. Lucienne van der Mijle’s foto’s van Japans/ Nederlandse paren in Nederland en in Japan, afgewisseld met geestig geënsceneerde beelden van contrasten tussen Japanse en westerse cultuur.
Een zware aardbeving treft Padang op Sumatra. Ook het museum Adityawarman waarvan enkele bruiklenen op de komende Sumatratentoonstelling zijn te zien, is getroffen. Besloten wordt de eerste maand na de opening de 1 euro toeslag per bezoeker aan het fonds voor de slachtoffers van de ramp te schenken. Ook komen er collectebussen van het Rode Kruis te staan.

oktober

Dierendag draait in Volkenkunde om de tentoonstelling ‘Karavaan door de Karakoram’. Verschillende dieren waren belangrijk voor deze expeditie, in het bijzonder de hond Patiala. In samenwerking met de Vereniging Nederland-Nepal worden diverse activiteiten rond dit thema aangeboden. Onder meer een multimedialezing over de avonturen van Patiala.
Opening van de interactieve gezinstentoonstelling ‘Maya 2012 – de mysteries van een eeuwenoud volk’. Kinderen ontdekken van alles over de Maya door hier even in hun wereld te stappen, schrijft het Leidsch Dagblad. Het museum en de tentoonstelling vormen tevens het decor van een nieuwe jeugdserie van de AVRO, genaamd ‘2012, het jaar nul’, die veel publiciteit trekt.
Het museum heeft met ingang van heden een smaakvolle winkel met bijzondere dingen uit alle hoeken van de wereld. Telkens zal het assortiment bij de tijdelijke tentoonstelling worden aangepast. Zo is er nu een ruim aanbod van Mexicaanse (Maya) sier- en gebruiksvoorwerpen, in verschillende prijsklassen.
Opening van de tweede grote tentoonstelling, ‘Sumatra Tercinta – Het geliefde eiland’, die eerder dit jaar in Jakarta te zien was. Bij de Indonesische delegatie die de feestelijkheden bijwoont ontbreken vertegenwoordigers van het museum van Padang, vanwege de aardbevingsramp.
De zondagmiddaglezing is van conservator Laura van Broekhoven en handelt over de ontstaansgeschiedenis van de tentoonstelling ‘Maya 2012’  opzet en uitvoering.
Conservator Matthi Forrer wordt in zes Japanse kranten geïnterviewd over Volkenkunde’s Japancollectie. De collectie wordt met ruim vijftig spiegels uit de Edo-periode uitgebreid dankzij financiële steun van  de Mondriaan Stichting.
De derde internationale Siebold Collectie Conferentie, gehouden met steun van de Toshiba Foundation, besteedt speciale aandacht aan leven en werk van Siebolds assistent Heinrich Bürger.
In de herfstvakantie is er een bouwplaat van de Bonampak tempel van de Maya’s. En ook is het verhaal te horen van de oorsprong van chocola. Na de vakantie maken Tibetaanse nonnen gedurende de week weer een zandmandala: cirkelvormige patronen, getekend, geschilderd, geboetseerd, gedanst of van fijn zand gemaakt – korrel voor korrel.
Een rondetafelgesprek in Volkenkunde over zelfbestuur in het noorden van Canada, naar aanleiding van het bezoek van twee Inuit: Pita Aatami, president Makivik Corporation en diens adviseur Jean-François Arteau. Deelnemers waren onder andere vertegenwoordigers van het Ministerie van Buitenlandse Zaken, het Wereld Natuur Fonds, het Arctic Centrum en enkele universiteiten. Uiteenlopende onderwerpen kwamen ter sprake.
Volkenkunde tekent een samenwerkingsovereenkomst met het Museo Textil de Oaxaca te Mexico.
In het kader van het EU project Réseau International des Musées d’Ethnographie (RIME) is er in Volkenkunde een studiedag over ‘Object Categories: From First Encounters to Modern Practices’. Old habits die hard, schrijven conservatoren Ter keurs en Broekhoven in hun inleiding op de dag, but it seems that recently the European way of dealing with ethnographic collections is being challenged.

november

Met Allerzielen wordt het Mexicaans dodenfeest in Volkenkunde gevierd. In de centrale hal hebben Edoardo Ramos Anaya en Meta van Heusden weer een dodenaltaar opgebouwd. De makers veroorloofden zich daar de nodige creatieve vrijheid bij, maar bleven toch dicht bij traditie die op deze dag in veel Mexicaanse huizen in ere wordt gehouden.
Zondagmiddaglezing van Marianne Kruijt, die met anderen de tentoonstelling ‘Karavaan door de Karakoram’ samenstelde. Zij vertelt over haar onderzoek in de nagelaten archieven van expeditiedeelnemer J.A. Sillem. Met exclusieve filmbeelden.
Directeur Steven Engelsman ondertekent te Shanghai een overeenkomst waarin is vastgelegd dat Chinese musea voortaan deel uitmaken van het Europees-Aziatisch project Virtual Collection of Masterpieces (VCM) een online collectie van topstukken uit de aangesloten musea.
Het besluit om de eerste maand na de opening van ‘Sumatra Tercinta’ de 1 euro toeslag per bezoeker aan het fonds voor de slachtoffers van de aardbeving in Padang te schenken, levert 5000 euro op.
Noche de Cuba. Het derde Leidse museumweekend onder het motto‘Muziek in het Museum’, wordt in Volkenkunde ingeleid met een avond Cubaanse muziek, dans en drank. Speciaal optreden van de zangeres Estrella en haar Estrella Acosta kwartet.
Het oude quarantainepaviljoen achter in de museumtuin is mede onder leiding van de Rijksgebouwendienst grondig verbouwd tot gastenverblijf voor Volkenkunde en gelieerde instellingen. De benedenverdieping is geschikt gemaakt voor uiteenlopend gebruik: van vergaderingen tot trouwerijen.

december

Conservator Francine Brinkgreve schetst in de zondagmiddaglezing ‘De kris van de sultan’ onder meer de legendarische geschiedenis van een eeuwenoude kris, genaamd Si Ginjai. De kris is in het bezit van Museum Nasional te Jakarta, en nu te bezichtigen in de tentoonstelling ‘Sumatra Tercinta’.
2000 voorwerpen uit de Japancollectie worden geveild. Het gaat om objecten waar geen gegevens over zijn, die niets met de kerncollectie van doen hebben, of niet in een volkenkundig museum thuishoren. De veiling brengt 43.245 euro op. Dat geld zal aan nieuwe collectieaankopen besteed worden.
De kerstvakantie volgt het programma van de afgelopen herfstvakantie. Het staat vooral in het teken van de Maya’s: kleurwedstrijden, dansworkshops en films zien. Ook het verhaal over de oorsprong van chocola ontbreekt niet.
De Leidse musea trokken het afgelopen jaar meer bezoek dan het jaar daarvoor. Na half oktober, met de tentoonstelling ‘Maya 2012’, kwamen er naar Volkenkunde twee keer zoveel bezoekers als in dezelfde periode in 2008. Verschillende andere evenementen trokken ook veel aandacht. De tipi zal volgende zomer weer in de museumtuin staan.

jaarrekening 2009

jaarverslag 2008

jaarrekening 2008

jaarverslag 2007


jaarrekening 2007

jaarverslag 2006


jaarrekening 2006

jaarverslag 2005


jaarrekening 2005