 |
Rotskunst in de dorpen van Sanga Een plek waar nog veel rotskunst-plaatsen in gebruik zijn, is Sanga, een agglomeratie van vijftien dorpen aan de rand van het Plateau van Bandiagara. Dit was de thuisbasis van Marcel Griaule voor zijn onderzoek naar de Dogon. Veel van de door hem beschreven vindplaatsen met rotskunst in de regio Bandiagara bevinden zich in Sanga. De meeste plaatsen zijn niet toegankelijk voor vreemdelingen en voor vrouwen. Vanwege dit niet-publieke karakter wordt hier slechts een selectie van vier vindplaatsen met rotsschilderingen en hun functie, zoals die in januari 2001 werd genoemd, beschreven. De eerste drie worden gebruikt ten tijde van het sigui festival of dienen als opslagplaats voor maskers, de laatste tijdens het besnijdenisritueel. De verscholen vindplaats Djemé Togolo werd vroeger gebruikt voor het maken en de opslag van maskers. Tegenwoordig worden de maskers bewaard in de huizen van de maskerdansers, omdat ze sinds de groei van het toerisme uit de grot gestolen werden en verkocht aan toeristen. Sommige tekeningen op het plafond zouden recentelijk door kinderen zijn gemaakt. Andere worden beschouwd als oud en gemaakt door de voorouders van de huidige inwoners van Sanga. Het zou hier gaan om voorstellingen van onder andere een begrafeniskleed, een tas van een olubaru, een Grand Masque, een kanaga-masker, een zitstok die gebruikt wordt tijdens de sigui, een mes waarmee de maskers gesneden worden, een kalebas van de yasigine (de enige vrouw die lid is van het maskergenootschap) en een akker.
In de vindplaats Kukomo Kommo trekken de olubaru, de organisatoren van de sigui in de vier Sanga districten (Gogoli, Bongo, Diamini-Kura en Diamini-Na), zich terug. De olubaru van deze dorpen komen hier drie maanden voor het begin van de sigui bij elkaar. Voor die tijd zouden de schilderingen op het plafond van deze grot worden overgeschilderd door de ouderen van de betreffende dorpen, die de voorafgaande sigui hebben meegemaakt. Met het slaan op de rotsgong door de olubaru wordt het signaal gegeven dat de sigui in het dorp is 'aangekomen'. Segere Kommo, een vindplaats in een smalle en lage grot, is de plaats waar de yasigine verblijft gedurende de maanden van de sigui. De weinige schilderingen stellen de kalebas van de yasigine, haar akker en het masker sirige voor.
De vindplaats Sakri Kommo, 'waar kinderen leren zingen', is een ruime grot, waar in het verleden jongens besneden werden. De besnijdenis vindt tegenwoordig in het ziekenhuis plaats, maar na de ingreep verblijven de jongens hier nog steeds al zingend en spelend. Er wordt verteld dat de leeftijd waarop de jongens besneden worden tegenwoordig lager ligt dan vroeger het geval was: tussen de 10 en 12 jaar tegenover de 15 en 18 jaar vroeger. Vandaag de dag wordt de betekenis van de wandschilderingen en van de maskers uitgelegd op het moment dat een jonge man trouwt en niet meer op het moment dat hij besneden wordt, aangezien de jongens dan nog te jong zijn. Gallay (1964) werd verteld dat de jongens de geschilderde motieven aanbrachten ten tijde van hun besnijdenis. Tegenwoordig wordt echter beweerd dat de schilderingen in Sakri Kommo zijn gemaakt toen de Dogon daar arriveerden. Ze worden opgefrist als ze zodanig zijn aangetast door de regen dat ze dreigen te verdwijnen. Vooral maskers in verschillende soorten en maten worden afgebeeld. Deze dienen tegenwoordig als voorbeeld voor het maken van maskers, zo wordt de huidige bezoeker uitgelegd. Andere voorkomende motieven zijn het gereedschap van de smid (die vroeger de besnijdenis uitvoerde), hagedissen, de deken van de Hogon, de witte vos en de god Nommo.
| |
