 |
Conclusie Rotskunst wordt vaak gezien als een overblijfsel uit het verleden, versteend en onveranderd, op de beschadigingen die worden aangericht door weer en wind en menselijke interventie na. De makers van rotskunst zijn al lang verdwenen en hun verhaal blijft onbekend. Ze hebben afbeeldingen achtergelaten zonder enige toelichting. Het is dan ook uitzonderlijk dat Kondi Pegue in Songo de context laat zien waarbinnen rotsschilderingen worden gemaakt en bovendien een indicatie geeft van de functie en de betekenis die aan de motieven wordt toegekend. De rotsschilderingen worden gemaakt en gebruikt in de context van het besnijdenisritueel, al is het niet bekend hoe lang deze traditie al in Songo bestaat. De relatie tussen rotskunst en besnijdenis lijkt echter niet typerend te zijn voor de Dogon. Sterker nog: Kondi Pegue is voorzover bekend de enige plaats in Afrika waar rotsschilderingen gemaakt en/of gewijzigd worden als onderdeel van een besnijdenisritueel. In Kondi Pegue is het mogelijk om veranderingen te bestuderen en wordt ons een niet-alledaagse blik op het tijdelijke karakter van rotskunst geboden. De rotsschilderingen in Songo worden gemaakt in een bepaalde tijd en in een bepaalde context. De schilderingen zijn, zo wordt verteld, op bepaalde momenten heel belangrijk voor het dorp, zoals bij het besnijdenisritueel, maar lijken daarbuiten niet meer te zijn dan een toeristische attractie. Kondi Pegue toont een kant van rotskunst die normaal gesproken niet kan worden waargenomen: ontwikkeling en verandering. De motieven zelf zijn 'tekens aan de wand'. Het zijn tekens van verandering: formele verandering van de schilderingen en van de plaats zelf, verandering in de interpretatie van de schilderingen, maar vooral ook van verandering in de samenleving. De vormen van de motieven blijven deels behouden en veranderen deels met de tijd. Sommige motieven worden vergeten en vervagen, en andere worden nieuw toegevoegd. Nieuwe motieven kunnen in stijl aanzienlijk verschillen van bestaande motieven en weerspiegelen op deze manier de impliciete dynamiek in de visuele expressie van de Dogon en meer algemeen, in de Dogon samenleving. Deze dynamiek blijkt ook duidelijk uit de veranderingen in de interpretatie van motieven door de jaren heen, interpretaties van verschillende individuen op verschillende tijdstippen, interpretaties die mede afhankelijk zijn van de omvang van de kennis van de informant. De schilderingen worden onderdeel van een verhaal over dorpstradities dat verteld wordt aan bijvoorbeeld kinderen en toeristen. Maar de schilderingen beïnvloeden op hun beurt ook het verhaal. Motieven kunnen worden opgenomen, weggelaten of krijgen een andere rol in de verhalen en kunnen zo veranderingen teweegbrengen in wat er wordt verteld. De 'levende' en steeds veranderende vindplaats Kondi Pegue is daarom een zeer zeldzaam en door zijn specifieke eigenschappen wellicht zelfs een uniek voorbeeld van rotskunst 'in beweging' op het Afrikaanse continent. | |
