Korte beschrijving van Engganese huizen
Het Engganese woord voor huis is euba. Zeer kenmerkend is het bijenkorfhuis (euba ekadodio), maar dit was niet het enige type huis.

Een bijenkorfhuis. Modigliani 1894.

In combinatie met de ronde huizen waren er ook rechthoekige huizen, meestal onderling verbonden door een horizontale plank, die als brug diende. Men kon dus zonder de grond te raken het andere huis bereiken. In bepaalde gevallen kunnen we bij de huismodellen, ^[47] zien dat er een verhoogde vloer onder het bijenkorfhuis was gebouwd. Twee palen, soms met snijwerk aan de bovenkant, ondersteunden deze vloer.

Men kan stellen dat de oude Engganese huizen van praktisch alle andere Indonesische huizen afwijken. Vooral de ronde vorm, soms aangeduid als 'bijenkorf' ^[48], is opmerkelijk anders dan de welbekende rechthoekige huizen van de Batak, Toraja, Minangkabau, Malay etc. van insulair Zuidoost-Azië. Ronde huizen zijn zeldzaam in dit deel van de wereld. Er zijn ook ronde huizen op de Nicobaren en op Timor, om twee bekende voorbeelden te noemen. In de literatuur over Enggano zijn de Engganese huizen inderdaad vergeleken met de ronde huizen op de Nicobaren, maar die vergelijking gaat alleen in hele grote lijnen op. ^[49]

Palen
De simpelste vorm van een rond huis, zonder extra vloer, was in feite alleen een vloer gemaakt van hout van de Afzelia palembanica ^[50] Het dak liep door en was rechtstreeks aan de vloer bevestigd, zoals bij een bijenkorf, met rotanbladeren op een frame van bamboe of hout. De bijenkorf werd waarschijnlijk ondersteund door acht tot tien palen, alle ongeveer 2,5 meter hoog. ^[51]

Een van de vloeren van de bijenkorfhuizen die in 1994 nog op het eiland aanwezig waren

Versiering
Er is weinig bekend over de versiering van de rechthoekige huizen, maar de ronde huizen hadden een aantal interessante details. Een houten vogel was aan het top van het huis bevestigd. De centrale paal ^[52], of een van de hoofdpalen (als er twee waren) die de vloer van het bijenkorfhuis droegen, was soms versierd met houtsnijwerk. ^[53]

Houtsnijwerk voor de centrale palen. Modigliani 1894.

De ingang
De kleine ovalen houten deuren, elk in een houten kozijn, waren meestal versierd met bloemmotieven of (menselijke) gezichten.

Deuren van bijenkorfhuizen, verzameld door Modigliani.

De huizen waren alleen toegankelijk door deze kleine deuren, elk net breed genoeg om er doorheen te kruipen.^[54] Er was geen andere opening, zelfs niet om rook te laten ontsnappen. Een bijenkorfhuis kon bereikt worden door een trap gemaakt uit één boomstam. Boven aan de trap was een gezicht uitgesneden.

Paalhuis
Een ander type huis op Enggano was het paalhuis ofwel euba kieetebe. ^[55]

Uit Modigliani 1894.

Hoewel dit huis wordt genoemd, hebben we nauwelijks informatie over de functie ervan. Helfrich ^[56] classificeert dit huis als huis om in te leven, net als het Maleise huis en de bijenkorfhuizen.

Varkensstallen
Behalve huizen waren er op Enggano ook varkensstallen. Zowel het Museum Nasional in Jakarta en het Rijksmuseum voor Volkenkunde in Leiden hebben modellen van deze stallen.

RMV 728-8

Ze waren direct op de grond gebouwd en dienden als onderkomen voor tamme varkens. Volgens onze bronnen waren de deurkrukken van deze stallen versierd. ^[57]

<< vorige        volgende >>