II. Collectiegeschiedenis: 'in het verleden'
De ruim 1300 voorwerpen omvattende Kamoro-collectie van het Rijksmuseum voor Volkenkunde is buiten de regio zelf verreweg de belangrijkste ter wereld. Het merendeel van de collectie is vroeg verzameld. Reeds ongeveer een eeuw voor de vestiging van de eerste bestuurspost in het Mimikagebied zijn daar reeds voorwerpen verzameld die zich nu in het Rijksmuseum voor Volkenkunde bevinden. Deze voorwerpen zijn in 1828 bijeengebracht door Salomon Müller ^[13] tijdens de Triton-expeditie.

Op deze Triton-expeditie volgden in latere jaren andere expedities die belangrijk materiaal voor het museum verzamelden, zoals een expeditie in 1903 onder leiding van de Assistent-resident J.A. Kroesen (W. de Jong-collectie ^[14] ) en de Zuidwest Nieuw-Guinea-Expeditie van het Koninklijk Nederlands Aardrijkskundig Genootschap in 1904-1905.

Een hoofdmoot van bijna 600 voorwerpen van de Kamoro-collectie is door Antony J. Gooszen, leider van het Zuid Nieuw-Guinea detachement van het Militaire Exploratie Team ^[15], bijeengebracht tijdens de eerste militaire exploratie van Nederlands Nieuw-Guinea, in de periode 1907-1915. ^[16]

De staf van het eerste militaire exploratie-detachement dat Zuid-Nieuw-Guinea verkende. Zittend met muts A.J. Gooszen, ca. 1908.

Onder de door Gooszen verzamelde voorwerpen bleken zich diverse meesterwerken te bevinden. Vooral de meer dan levensgrote beelden van zwangere vrouwen , die ter plaatse stonden opgesteld tijdens initiatierituelen, zijn volstrekt uniek en van grote culturele waarde.

Vanaf de verzamelpiek 'Gooszen' tot de Tweede Wereldoorlog is nog slechts sporadisch verzameld. Na de Tweede Wereldoorlog bleef het aantal verwervingen tot het jaar 2000 beperkt tot circa 100 objecten. ^[17] Vooral vermeldenswaard hierbij is het materiaal dat dr. Jan Pouwer in de vroege jaren vijftig verzamelde ten tijde van zijn veldonderzoek. Hiertoe behoort ondermeer de ruim zeven meter hoge mbitoro (geestenpaal) die nog in de jaren negentig van de 20e eeuw in de hal van het museum stond opgesteld.

De nu bestaande collectie biedt een goede dwarsdoorsnede van de traditionele kunst en materiële cultuur van de Kamoro, vooral aan het begin van de twintigste eeuw. Ze omvat een relatief groot aantal ceremoniële houtsnijwerken (geestenpalen , beelden , panelen , prauwvoorsteven-ornamenten, trommen e.a.), maar heeft ook een gevarieerd bereik aan alledaagse gebruiksvoorwerpen.

Een sagobak (links) en vrouwenhemd (rechts). RMV 1889-90 en 3600-7442.

Daarnaast zijn er voor de verkoop aan buitenstaanders gemaakte voorwerpen in de collectie, zoals de vanaf de jaren vijftig vervaardigde voorwerpen in ijzerhout. Vernieuwend houtsnijwerk is recentelijk aan de collectie toegevoegd. ^[18]

<< terug        verder >>