III. Kamoro-kunst: 'Continuïteit en verandering'
De behoefte van de Kamoro aan deze kunstvoorwerpen, als deelnemers in de grote feesten, bepaalde de aantallen waarin zij zijn gemaakt. Het voortbestaan van de Kamoro-kunst bleek dan ook rechtstreeks samen te hangen met de continuering van de traditionele cultuur met haar feesten en ceremoniën. Dergelijke feesten vonden nog tot in het begin van de jaren vijftig van de twintigste eeuw plaats.
Rond die tijd begon men echter ook houtsnijwerken te maken voor de verkoop. Deels waren dit replica's op kleine schaal van traditionele grote stukken, zoals de geestenpalen. Daarnaast beeldden zij ook van buiten geïntroduceerde concepten uit, soms in combinatie met een traditionele vorm (bijvoorbeeld een crucifix in de vorm van een geestenpaal), soms in een meer van de westerse weergave afgeleide vorm (zoals een andere crucifix in de collectie van het museum laat zien).

RMV 4978-1

Omstreeks 1955 ontstond de indruk dat de traditionele cultuur was gedesintegreerd:
'Er werden geen voorwerpen gevonden die vervaardigd of verzameld zijn na 1955 en ons een idee konden geven van de meer recente ontwikkelingen' ^[28]

Uit een missierapport viel op te maken dat:
'...feesten worden niet langer gevierd, de trommen zijn verstomd, feest attributen worden slechts zelden gemaakt en de indrukwekkende ceremoniële voorwerpen typerend voor Mimika kunst zijn verdwenen uit de dorpen. De vroegere houtsnijders zijn nu oude mannen, die zelden een beitel vastnemen, en er zijn geen jonge mannen die de vaardigheden geleerd hebben' ^[29]

Reeds geruime tijd is er echter sprake van een zekere herleving van ceremoniële en artistieke uitingen. Volgens recente rapporten is in een enkel dorp weer een Karapao (initiatie-ritueel) gehouden en zijn in een tweetal dorpen weer feesthuizen gebouwd t.b.v. dergelijke initiatie-rituelen. Ook zijn er geestenpalen (mbitoro) opgericht om een rol te vervullen in het dodenritueel. Eén van die palen, vervaardigd in 1998, is door het Rijksmuseum voor Volkenkunde verworven.
Voorts heeft ook weer een Kaware (kano-ritueel) plaatsgevonden. Dit ritueel dient een tweeledig doel: mannen opleiden tot houtsnijders èn nieuwe kano's maken.
Bij de voorbereiding van de feesten in de huidige tijd moeten de Kamoro rekening houden met de school-, werk- en religieuze kalender, en moeten zij de plannen tijdig aankondigen bij de overheidsinstanties.

Een bijzonder stimulerende factor is het jaarlijkse Kamoro Art Festival dat in 1998 voor het eerst plaatsvond. De lokale bevolking ervaart dit festival als een groot feest waar zij maanden van te voren naar toeleeft. Er zit tevens een duidelijk competitie-element in: uit de dorpen brengen deelnemers speciaal gemaakte houtsnijwerken naar de plaats van het festival om mee te dingen naar uitgeloofde prijzen in diverse categorieën. Als onderdeel van het festival vindt ook een veiling plaats van de, door een deskundige jury uitgekozen, beste kunstwerken. Doordat houtsnijwerken afkomstig uit veel dorpen op één plaats bij elkaar zijn te zien, bestaat voor een bezoeker de mogelijkheid in korte tijd een goed overzicht te krijgen van de huidige ontwikkelingen in de houtsnijkunst.

<< terug        verder >>